คาลซิโดนี

คำอธิบาย

คาลซิโดนีเป็นแร่ในกลุ่มควอตซ์ที่มีลักษณะเป็นผลึกขนาดเล็กมาก (cryptocrystalline) ซึ่งหมายความว่าผลึกแต่ละเม็ดมีขนาดเล็กเกินกว่าที่จะมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าหรือกล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสงทั่วไป มันเป็นรูปแบบของซิลิกา (SiO2) ที่ประกอบด้วยควอตซ์และโมแกไนต์ (moganite) ซึ่งเป็นโพลีมอร์ฟิกของซิลิกาที่มีโครงสร้างผลึกแบบ monoclinic คาลซิโดนีมีลักษณะโปร่งแสงถึงทึบแสง มีความหลากหลายของสีและลวดลาย ขึ้นอยู่กับสิ่งเจือปนและสภาวะการก่อตัว

วิธีการระบุ

สี

มีสีหลากหลายมาก เช่น ขาว เทา ฟ้า น้ำตาล แดง เขียว หรือมีหลายสีในชิ้นเดียว สีมักจะสม่ำเสมอหรือเป็นแถบ

ความวาว

ผิวมันด้านคล้ายขี้ผึ้ง (waxy) ถึงมันวาวคล้ายแก้ว (vitreous)

เนื้อหิน

มักมีเนื้อละเอียด เรียบเนียน อาจมีลักษณะเป็นชั้นหรือเป็นวง

รูปผลึก

ไม่แสดงรูปผลึกที่ชัดเจน มักพบในรูปของก้อนกลม (botryoidal), ก้อนไต (reniform), ก้อนพวงองุ่น (mammillary) หรือเป็นเปลือกหุ้ม (crusts) และการเติมเต็มช่องว่าง (vein fillings)

แนวแตกเรียบ

ไม่มีแนวแตกเรียบที่ชัดเจน (none)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในช่องว่างของหินอัคนี (โดยเฉพาะหินภูเขาไฟ เช่น บะซอลต์ แอนดีไซต์) หินตะกอน (เช่น หินปูน หินทราย) และหินแปรบางชนิด มักเกิดจากการตกตะกอนของสารละลายซิลิกาอุณหภูมิต่ำ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 6.5-7 (ตามมาตราโมส)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.55-2.65
• ระบบผลึก: ไตรโกนอล (Trigonal) - แต่ผลึกมีขนาดเล็กมากจนไม่สามารถระบุได้ด้วยตาเปล่า
• สี: หลากหลายมาก ขึ้นอยู่กับสิ่งเจือปน
• ความวาว: มันด้านคล้ายขี้ผี้ง (waxy) ถึงมันวาวคล้ายแก้ว (vitreous)
• ความโปร่งใส: โปร่งแสงถึงทึบแสง
• รอยแตก: แบบก้นหอย (conchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มี (none)
• องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2)

ตรวจสอบด่วน

• สี: หลากหลาย (ขาว, เทา, ฟ้า, น้ำตาล, แดง, เขียว)
• ความวาว: มันด้านคล้ายขี้ผึ้งถึงมันวาวคล้ายแก้ว
• สีผง: ขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: คริปโตคริสตัลไลน์ (cryptocrystalline) มักพบในรูปของก้อนกลม (botryoidal), ก้อนไต (reniform), ก้อนพวงองุ่น (mammillary), เปลือกหุ้ม (crusts) หรือการเติมเต็มช่องว่าง (vein fillings)
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีแนวแตกเรียบ (none)
• ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอย (conchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: มันด้านคล้ายขี้ผึ้ง (waxy) ถึงมันวาวคล้ายแก้ว (vitreous)

การก่อตัว

คาลซิโดนีเป็นรูปแบบหนึ่งของซิลิกา (SiO2) ที่มีโครงสร้างผลึกขนาดเล็กมาก (cryptocrystalline) ซึ่งประกอบด้วยผลึกควอตซ์และโมแกไนต์ (moganite) ที่ละเอียดมากจนไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าหรือแม้แต่กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสงทั่วไป การก่อตัวมักเกิดจากการตกตะกอนของสารละลายซิลิกาอุณหภูมิต่ำในช่องว่างของหิน หรือจากการแทนที่แร่ธาตุอื่น เช่น ไม้กลายเป็นหิน (petrified wood) หรือเปลือกหอย

การใช้ประโยชน์

ใช้เป็นอัญมณีและหินประดับมาตั้งแต่สมัยโบราณ เนื่องจากมีความสวยงามและทนทาน นอกจากนี้ยังใช้ในงานแกะสลัก เครื่องมือตัดบางชนิด (ในอดีต) และเป็นส่วนประกอบในวัสดุขัดถู

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินที่มีอายุทางธรณีวิทยาหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงปัจจุบัน

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicates)

กลุ่ม

ควอตซ์ (Quartz Group)

ระบบผลึก

ไตรโกนอล (Trigonal) - แต่ผลึกมีขนาดเล็กมาก

สูตรเคมี

SiO2

องค์ประกอบ

ซิลิคอนไดออกไซด์ (Silicon Dioxide)

สำรวจ คาลซิโดนี