หินแกบโบร

คำอธิบาย

แกบโบรเป็นหินอัคนีแทรกซอนที่มีเนื้อหยาบถึงหยาบมาก (phaneritic) มีสีเข้มถึงดำ ประกอบด้วยแร่เฟลด์สปาร์ชนิดพลาจิโอเคลส (plagioclase feldspar) ที่มีแคลเซียมสูง (labradorite หรือ bytownite) และแร่สีเข้ม (mafic minerals) เช่น ไพรอกซีน (pyroxene) และโอลิวีน (olivine) ในปริมาณมาก เป็นหินที่เทียบเท่ากับหินบะซอลต์ในกลุ่มหินอัคนีพุ (extrusive igneous rock) แต่มีขนาดผลึกที่ใหญ่กว่าเนื่องจากการเย็นตัวใต้พื้นผิวโลก

วิธีการระบุ

สี

สีเข้มถึงดำ อาจมีจุดสีขาวหรือเทาของพลาจิโอเคลส

ความวาว

แร่ส่วนใหญ่มีประกายแบบแก้ว (vitreous) ถึงด้าน (dull)

เนื้อหิน

เนื้อหยาบ (phaneritic) ผลึกแร่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

รูปผลึก

ผลึกแร่ส่วนใหญ่มีรูปร่างไม่สมบูรณ์ (anhedral) ถึงกึ่งสมบูรณ์ (subhedral) เนื่องจากตกผลึกพร้อมกัน

แนวแตกเรียบ

แร่พลาจิโอเคลสมีแนวแตกเรียบ 2 แนวเกือบตั้งฉากกัน แร่ไพรอกซีนมีแนวแตกเรียบ 2 แนวเกือบตั้งฉากกัน (ประมาณ 90 องศา)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในชั้นเปลือกโลกส่วนล่าง (lower crust) และส่วนบนของเนื้อโลก (upper mantle) มักเกิดเป็นมวลหินแทรกซอนขนาดใหญ่ (plutons) หรือเป็นส่วนหนึ่งของชั้นมหาสมุทร (oceanic crust) และ ophiolite complexes

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 6-7 (ขึ้นอยู่กับองค์ประกอบแร่)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.9-3.2
• ระบบผลึก: ผลึกแร่ส่วนใหญ่เป็นระบบโมโนคลินิก (monoclinic) หรือไตรคลินิก (triclinic)
• สี: สีเข้มถึงดำ
• ความวาว: ด้านถึงแก้ว
• ความโปร่งใส: ทึบแสง
• รอยแตก: ไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงกึ่งก้นหอย (subconchoidal)
• แนวแตกเรียบ: แร่พลาจิโอเคลสและไพรอกซีนมีแนวแตกเรียบที่ชัดเจน
• องค์ประกอบ: ส่วนใหญ่ประกอบด้วยแร่พลาจิโอเคลสที่มีแคลเซียมสูง (labradorite หรือ bytownite) และแร่ไพรอกซีน (augite) อาจมีโอลิวีน ฮอร์นเบลนด์ และไบโอไทต์เป็นแร่รอง

ตรวจสอบด่วน

• สี: เข้มถึงดำ
• ความวาว: ด้านถึงแก้ว
• สีผง: ไม่มี (หินไม่เกิดรอยขีดบนแผ่นกระเบื้อง)

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกแร่ส่วนใหญ่มีรูปร่างไม่สมบูรณ์ (anhedral) ถึงกึ่งสมบูรณ์ (subhedral) และมีขนาดใหญ่พอที่จะมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
• ชนิดแนวแตกเรียบ: แร่พลาจิโอเคลสมีแนวแตกเรียบ 2 แนวเกือบตั้งฉากกัน (90 องศา) แร่ไพรอกซีนมีแนวแตกเรียบ 2 แนวเกือบตั้งฉากกัน (ประมาณ 90 องศา)
• ชนิดรอยแตก: ไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงกึ่งก้นหอย (subconchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: ด้าน (dull) ถึงแก้ว (vitreous)

การก่อตัว

เกิดจากการเย็นตัวอย่างช้าๆ ของหินหนืดบะซอลต์ (basaltic magma) ใต้พื้นผิวโลกที่ระดับความลึกมาก ทำให้แร่ธาตุมีเวลาตกผลึกขนาดใหญ่พอที่จะมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

การใช้ประโยชน์

ใช้เป็นหินก่อสร้าง หินประดับ หินปูพื้น เคาน์เตอร์ครัว หินสำหรับทำถนน (aggregate) และเป็นแหล่งของแร่โลหะบางชนิด เช่น โครเมียม นิกเกิล และแพลทินัม

การกระจายตามอายุ

พบได้ในทุกยุคทางธรณีวิทยา ตั้งแต่พรีแคมเบรียนจนถึงปัจจุบัน

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

หินอัคนี (Igneous Rock)

กลุ่ม

หินอัคนีแทรกซอน (Intrusive Igneous Rock)

ระบบผลึก

ผลึกแร่ส่วนใหญ่เป็นระบบโมโนคลินิก (monoclinic) หรือไตรคลินิก (triclinic)

สูตรเคมี

ไม่มีสูตรเคมีเฉพาะสำหรับหิน แต่เป็นส่วนผสมของแร่ธาตุต่างๆ

องค์ประกอบ

ส่วนใหญ่ประกอบด้วยแร่พลาจิโอเคลส (Ca-rich plagioclase) และไพรอกซีน (pyroxene) อาจมีโอลิวีน (olivine) และแร่สีเข้มอื่นๆ

สำรวจ หินแกบโบร