โรโดโครไซต์

คำอธิบาย

โรโดโครไซต์เป็นแร่คาร์บอเนตที่มีองค์ประกอบทางเคมีคือแมงกานีสคาร์บอเนต (MnCO3) มีชื่อมาจากภาษากรีก 'rhodon' ที่แปลว่ากุหลาบ และ 'chroma' ที่แปลว่าสี ซึ่งสื่อถึงสีชมพูถึงแดงอันเป็นเอกลักษณ์ของแร่ชนิดนี้ มักพบในรูปผลึกแบบโรห์มโบฮีดรอน (rhombohedral) หรือในรูปมวลรวมแบบบอตริออยดัล (botryoidal) หรือสตาแลกไทต์ (stalactitic) ที่มีลวดลายเป็นชั้นสีขาว ชมพู และแดงสลับกัน

วิธีการระบุ

สี

สีชมพูอ่อนถึงแดงเข้ม บางครั้งอาจมีสีน้ำตาลอมชมพู หรือมีแถบสีขาว ชมพู และแดงสลับกัน

ความวาว

ความวาวแบบแก้ว (vitreous) ถึงความวาวแบบมุก (pearly) บนระนาบการแตก

เนื้อหิน

มักพบในรูปมวลรวมแบบบอตริออยดัล (botryoidal), สตาแลกไทต์ (stalactitic), หรือเป็นผลึกขนาดเล็กแบบโรห์มโบฮีดรอน (rhombohedral) ผิวสัมผัสอาจเรียบหรือเป็นเม็ดละเอียด

รูปผลึก

ระบบผลึกแบบสามแกน (Trigonal) มักพบในรูปผลึกโรห์มโบฮีดรอน (rhombohedral) ที่สมบูรณ์แบบ หรือเป็นมวลรวมแบบเม็ด (granular), มวลรวมแบบบอตริออยดัล (botryoidal), หรือสตาแลกไทต์ (stalactitic)

แนวแตกเรียบ

มีแนวแตกเรียบสมบูรณ์แบบ 3 ทิศทางในแนวโรห์มโบฮีดรอน (rhombohedral cleavage) ที่มุม 105°

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในสายแร่ไฮโดรเทอร์มอลอุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแหล่งแร่เงิน ตะกั่ว และทองแดง นอกจากนี้ยังพบในแหล่งแร่แมงกานีสทุติยภูมิที่เกิดจากการออกซิเดชันของแร่แมงกานีสปฐมภูมิ และในแหล่งแร่ตะกอนที่มีแมงกานีสสูง

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 3.5-4 (ตามมาตราโมห์)
• ความถ่วงจำเพาะ: 3.45-3.70
• ระบบผลึก: สามแกน (Trigonal)
• สี: ชมพูอ่อนถึงแดงเข้ม, บางครั้งมีแถบสีขาว
• ความวาว: ความวาวแบบแก้วถึงมุก
• ความโปร่งใส: โปร่งใสถึงโปร่งแสง
• รอยแตก: แบบกึ่งก้นหอย (subconchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)
• แนวแตกเรียบ: แนวแตกเรียบสมบูรณ์แบบ 3 ทิศทางในแนวโรห์มโบฮีดรอน {1011}
• องค์ประกอบ: แมงกานีสคาร์บอเนต (MnCO3)

ตรวจสอบด่วน

• สี: ชมพูถึงแดง, อาจมีแถบสีขาว
• ความวาว: ความวาวแบบแก้วถึงมุก
• สีผง: สีขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกโรห์มโบฮีดรอน (rhombohedral), มวลรวมแบบบอตริออยดัล (botryoidal), สตาแลกไทต์ (stalactitic), เม็ดละเอียด (granular), มวลรวมแบบก้อน (massive)
• ชนิดแนวแตกเรียบ: สมบูรณ์แบบในแนวโรห์มโบฮีดรอน 3 ทิศทาง {1011}
• ชนิดรอยแตก: กึ่งก้นหอย (subconchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: ความวาวแบบแก้ว (vitreous) ถึงความวาวแบบมุก (pearly) บนระนาบการแตก

การก่อตัว

โรโดโครไซต์เป็นแร่คาร์บอเนตของแมงกานีส (MnCO3) ที่ก่อตัวขึ้นในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสายแร่ไฮโดรเทอร์มอล (hydrothermal veins) ที่เกี่ยวข้องกับแหล่งแร่เงิน ตะกั่ว และทองแดง นอกจากนี้ยังสามารถพบได้ในแหล่งแร่แมงกานีสทุติยภูมิที่เกิดจากการออกซิเดชันของแร่แมงกานีสปฐมภูมิ และในแหล่งแร่ตะกอน (sedimentary deposits) ที่มีแมงกานีสสูง การตกผลึกมักเกิดขึ้นในโพรงหรือรอยแตกของหิน

การใช้ประโยชน์

โรโดโครไซต์ถูกใช้เป็นแร่สำคัญของแมงกานีส ซึ่งเป็นโลหะที่ใช้ในการผลิตเหล็กกล้าไร้สนิมและโลหะผสมอื่นๆ นอกจากนี้ยังเป็นที่นิยมอย่างมากในฐานะอัญมณีและหินประดับ เนื่องจากมีสีชมพูถึงแดงที่สวยงามและมีลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ มักนำมาเจียระไนเป็นลูกปัด จี้ หรือแกะสลักเป็นเครื่องประดับและของตกแต่ง

การกระจายตามอายุ

พบในแหล่งแร่ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางความร้อนใต้พิภพ (hydrothermal alteration) และในแหล่งแร่แมงกานีสทุติยภูมิ (secondary manganese deposits) ซึ่งมีอายุทางธรณีวิทยาที่หลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงยุคเทอร์เชียรี

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

คาร์บอเนต (Carbonates)

กลุ่ม

แคลไซต์กรุ๊ป (Calcite Group)

ระบบผลึก

สามแกน (Trigonal)

สูตรเคมี

MnCO3

องค์ประกอบ

แมงกานีสออกไซด์ (MnO) 61.7%, คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) 38.3% (โดยน้ำหนัก)

สำรวจ โรโดโครไซต์