หอยมุก (Mother of Pearl) และไข่มุกบาโรก (Baroque Pearls)

คำอธิบาย

หอยมุกและไข่มุกบาโรกเป็นวัสดุชีวภาพที่เกิดจากสิ่งมีชีวิตในทะเล โดยเฉพาะหอยกาบคู่และหอยฝาเดียวบางชนิด หอยมุกคือชั้นในสุดของเปลือกหอยที่มีความสวยงามและทนทาน ส่วนไข่มุกบาโรกคือไข่มุกที่มีรูปร่างไม่สม่ำเสมอ เกิดขึ้นตามธรรมชาติจากการตอบสนองของหอยต่อสิ่งแปลกปลอมที่เข้าไปในตัวมัน ทั้งสองอย่างมีองค์ประกอบหลักเป็นแคลเซียมคาร์บอเนตในรูปของอารากอไนต์

วิธีการระบุ

สี

หอยมุกมีสีขาว, ครีม, ชมพู, ฟ้า, เขียว, หรือสีรุ้ง (iridescent) ขึ้นอยู่กับชนิดของหอยและมุมตกกระทบของแสง ไข่มุกบาโรกมีสีคล้ายกันแต่มีประกายเงาที่แตกต่างกันไปตามพื้นผิวที่ไม่สม่ำเสมอ

ความวาว

หอยมุกมีประกายเงาแบบมุก (pearly luster) หรือประกายรุ้ง (iridescent) ไข่มุกบาโรกมีประกายเงาแบบมุกเช่นกัน แต่เนื่องจากพื้นผิวที่ไม่เรียบ ทำให้การสะท้อนแสงไม่สม่ำเสมอ

เนื้อหิน

หอยมุกมีพื้นผิวเรียบเนียนและเย็นเมื่อสัมผัส ไข่มุกบาโรกมีพื้นผิวไม่เรียบ อาจมีรอยหยัก รอยบุ๋ม หรือรูปทรงที่ผิดปกติ

รูปผลึก

หอยมุกประกอบด้วยผลึกอารากอไนต์ขนาดเล็กมากเรียงตัวเป็นชั้นๆ ไข่มุกบาโรกไม่มีรูปผลึกภายนอกที่ชัดเจนเนื่องจากเป็นผลึกรวมตัวกันแบบไม่เป็นระเบียบ

แนวแตกเรียบ

ไม่มีระนาบการแตกที่ชัดเจน (no cleavage) เนื่องจากเป็นวัสดุชีวภาพที่ประกอบด้วยผลึกขนาดเล็กและสารอินทรีย์

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในสภาพแวดล้อมทางทะเลและน้ำจืดที่มีหอยกาบคู่และหอยฝาเดียวอาศัยอยู่ เช่น แนวปะการัง, พื้นทะเล, แม่น้ำ, ทะเลสาบ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 2.5-4.5 (ตามมาตราโมห์)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.70-2.78
• ระบบผลึก: ออร์โธรอมบิก (Orthorhombic) สำหรับอารากอไนต์
• สี: หลากหลาย, มักมีประกายรุ้ง
• ความวาว: ประกายมุก (pearly) ถึงประกายรุ้ง (iridescent)
• ความโปร่งใส: ทึบแสง (opaque) ถึงโปร่งแสง (translucent)
• รอยแตก: แบบกึ่งก้นหอย (subconchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มี (none)
• องค์ประกอบ: แคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO3) ในรูปอารากอไนต์ สลับกับสารอินทรีย์โปรตีน (Conchiolin)

ตรวจสอบด่วน

• สี: ขาว, ครีม, ชมพู, ฟ้า, เขียว, หรือสีรุ้ง
• ความวาว: ประกายมุก (pearly) หรือประกายรุ้ง (iridescent)
• สีผง: ขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกขนาดเล็กมากแบบแผ่น (platelets) เรียงซ้อนกันเป็นชั้นๆ
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มี
• ชนิดรอยแตก: กึ่งก้นหอยถึงไม่สม่ำเสมอ
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: ประกายมุก (pearly) หรือประกายรุ้ง (iridescent)

การก่อตัว

หอยมุก (Nacre) เป็นชั้นในสุดของเปลือกหอยที่สร้างขึ้นโดยเนื้อเยื่อแมนเทิลของหอยกาบคู่และหอยฝาเดียวบางชนิด ประกอบด้วยผลึกอารากอไนต์ (Aragonite) ซึ่งเป็นรูปผลึกหนึ่งของแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO3) เรียงตัวกันเป็นชั้นบางๆ สลับกับสารอินทรีย์โปรตีน (Conchiolin) ทำให้เกิดความแข็งแรงและมีประกายรุ้ง (iridescence) ส่วนไข่มุกบาโรก (Baroque Pearls) เกิดขึ้นเมื่อมีสิ่งแปลกปลอมเข้าไปในเนื้อเยื่อแมนเทิลของหอย และหอยจะสร้างชั้นเนเคอร์หุ้มสิ่งแปลกปลอมนั้นเป็นชั้นๆ ไข่มุกบาโรกมีลักษณะเด่นคือมีรูปร่างไม่สมมาตร ไม่กลมสนิท ซึ่งแตกต่างจากไข่มุกกลมทั่วไป

การใช้ประโยชน์

ใช้เป็นเครื่องประดับ, วัสดุตกแต่ง, ปุ่มเสื้อ, งานฝีมือ, และในอุตสาหกรรมเครื่องสำอางบางชนิด

การกระจายตามอายุ

พบได้ในสิ่งมีชีวิตจำพวกหอยกาบคู่และหอยฝาเดียวที่มีชีวิตอยู่ในปัจจุบันและฟอสซิลในยุคต่างๆ

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

คาร์บอเนต (Carbonates)

กลุ่ม

อารากอไนต์ (Aragonite Group)

ระบบผลึก

ออร์โธรอมบิก (Orthorhombic)

สูตรเคมี

CaCO3 (สำหรับส่วนที่เป็นอนินทรีย์)

องค์ประกอบ

แคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO3) ประมาณ 82-92%, สารอินทรีย์โปรตีน (Conchiolin) ประมาณ 4-14%, และน้ำประมาณ 2-4%

สำรวจ หอยมุก (Mother of Pearl) และไข่มุกบาโรก (Baroque Pearls)