อเมทิสต์, ไทเกอร์อาย, โอนิกซ์, เคลียร์ควอตซ์

คำอธิบาย

กลุ่มแร่ควอตซ์เป็นหนึ่งในกลุ่มแร่ที่พบมากที่สุดบนเปลือกโลก ประกอบด้วยซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2) มีความแข็งสูงและทนทานต่อการผุกร่อน แร่ในกลุ่มนี้มีความหลากหลายทั้งในด้านสีสัน ความโปร่งใส และลักษณะการเกิด อเมทิสต์เป็นควอตซ์สีม่วง, ไทเกอร์อายเป็นควอตซ์ที่มีปรากฏการณ์ตาแมว, โอนิกซ์เป็นคาลซิโดนีที่มีแถบสีดำสลับขาวหรือสีเข้ม, และเคลียร์ควอตซ์คือควอตซ์ใสไม่มีสี

วิธีการระบุ

สี

อเมทิสต์: ม่วงอ่อนถึงม่วงเข้ม; ไทเกอร์อาย: เหลืองทองถึงน้ำตาลทอง มีริ้วแสงคล้ายตาแมว; โอนิกซ์: ดำ, ดำสลับขาว, หรือสีเข้มอื่นๆ; เคลียร์ควอตซ์: ใสไม่มีสี

ความวาว

คล้ายแก้ว (Vitreous)

เนื้อหิน

เรียบเนียนถึงเป็นผลึกหยาบ

รูปผลึก

ผลึกหกเหลี่ยมปลายแหลม (hexagonal prisms terminating in rhombohedra) สำหรับควอตซ์, มวลรวมละเอียด (cryptocrystalline) สำหรับคาลซิโดนี (โอนิกซ์)

แนวแตกเรียบ

ไม่มีรอยแตกเรียบ (None), มีรอยแตกแบบก้นหอย (Conchoidal fracture)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในโพรงหิน (geodes), สายแร่ (veins), รอยแตกในหินอัคนี (igneous rocks), หินแปร (metamorphic rocks) และหินตะกอน (sedimentary rocks) โดยเฉพาะในหินแกรนิต, เพกมาไทต์ และหินภูเขาไฟ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 7 (ตามมาตราโมส)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.65 (สำหรับควอตซ์), 2.58-2.64 (สำหรับคาลซิโดนี)
• ระบบผลึก: สามเหลี่ยม (Trigonal)
• สี: อเมทิสต์: ม่วง; ไทเกอร์อาย: เหลืองทองถึงน้ำตาลทอง; โอนิกซ์: ดำ, ดำสลับขาว; เคลียร์ควอตซ์: ใสไม่มีสี
• ความวาว: คล้ายแก้ว (Vitreous)
• ความโปร่งใส: โปร่งใสถึงโปร่งแสง (Transparent to Translucent)
• รอยแตก: แบบก้นหอย (Conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มี (None)
• องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2)

ตรวจสอบด่วน

• สี: อเมทิสต์: ม่วง; ไทเกอร์อาย: เหลืองทอง-น้ำตาลทอง; โอนิกซ์: ดำ/แถบสี; เคลียร์ควอตซ์: ใส
• ความวาว: คล้ายแก้ว
• สีผง: ขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกหกเหลี่ยมปลายแหลม (Prismatic hexagonal crystals) สำหรับควอตซ์, มวลรวมละเอียด (Cryptocrystalline) สำหรับคาลซิโดนี
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีรอยแตกเรียบ (None)
• ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอย (Conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (Brittle)
• ชนิดความวาว: คล้ายแก้ว (Vitreous)

การก่อตัว

แร่เหล่านี้ส่วนใหญ่ก่อตัวขึ้นจากสารละลายซิลิกาที่เย็นตัวลงในโพรงหิน (geodes), รอยแตก (fractures) และสายแร่ (veins) ในหินอัคนี (igneous rocks), หินแปร (metamorphic rocks) และหินตะกอน (sedimentary rocks) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหินแกรนิต (granite), เพกมาไทต์ (pegmatite) และหินภูเขาไฟ (volcanic rocks) การตกผลึกของซิลิกา (SiO2) เกิดขึ้นเมื่ออุณหภูมิและความดันลดลง ทำให้เกิดผลึกควอตซ์ที่มีขนาดและรูปร่างแตกต่างกันไป สีที่แตกต่างกันเกิดจากธาตุเจือปนหรือการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างผลึก

การใช้ประโยชน์

อัญมณี, เครื่องประดับ, ของตกแต่ง, อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ (ควอตซ์ใส), เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์, หินบำบัด, วัตถุดิบสำหรับแกะสลัก

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินที่มีอายุทางธรณีวิทยาหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงยุคปัจจุบัน

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicates)

กลุ่ม

ควอตซ์ (Quartz Group)

ระบบผลึก

สามเหลี่ยม (Trigonal)

สูตรเคมี

SiO2

องค์ประกอบ

ซิลิคอนไดออกไซด์

สำรวจ อเมทิสต์, ไทเกอร์อาย, โอนิกซ์, เคลียร์ควอตซ์