ควอร์ตไซต์

คำอธิบาย

ควอร์ตไซต์เป็นหินแปรที่มีความแข็งมากและทนทานต่อการผุกร่อนสูง ประกอบด้วยแร่ควอตซ์เป็นหลัก มีลักษณะเป็นเนื้อผลึกละเอียดถึงหยาบ เม็ดควอตซ์จะเชื่อมประสานกันอย่างแน่นหนาจนยากที่จะแยกออกด้วยตาเปล่าหรือแว่นขยาย เมื่อแตกหักมักจะแตกผ่านเม็ดควอตซ์ ไม่ใช่ตามขอบเม็ดทรายเดิม ทำให้มีรอยแตกแบบก้นหอย (conchoidal fracture) หรือแบบไม่เรียบ (irregular fracture) สีของควอร์ตไซต์มักเป็นสีขาวหรือเทาอ่อน แต่สามารถพบสีอื่นได้ เช่น ชมพู แดง เหลือง หรือน้ำตาล ขึ้นอยู่กับแร่ธาตุเจือปน เช่น เหล็กออกไซด์

วิธีการระบุ

สี

สีขาว เทาอ่อน ชมพู แดง เหลือง หรือน้ำตาล ขึ้นอยู่กับแร่ธาตุเจือปน

ความวาว

คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงด้าน (dull) เมื่อแตกหักใหม่

เนื้อหิน

เนื้อผลึกละเอียดถึงหยาบ (granoblastic) เม็ดควอตซ์เชื่อมประสานกันแน่น

รูปผลึก

ผลึกควอตซ์ขนาดเล็กที่ตกผลึกใหม่และเชื่อมประสานกันเป็นเนื้อเดียวกัน

แนวแตกเรียบ

ไม่มีระนาบการแตกแบบสมบูรณ์ (poor to indistinct cleavage) แต่จะแตกผ่านเม็ดควอตซ์

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในบริเวณที่มีการแปรสภาพระดับภูมิภาค เช่น เขตภูเขาไฟ เขตมุดตัวของแผ่นเปลือกโลก หรือบริเวณที่มีการแปรสภาพสัมผัสใกล้กับมวลหินอัคนีแทรกซอน

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 7 (ตามมาตราโมห์)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.65 - 2.68
• ระบบผลึก: Trigonal (สำหรับแร่ควอตซ์ที่เป็นองค์ประกอบหลัก)
• สี: ขาว, เทา, ชมพู, แดง, เหลือง, น้ำตาล
• ความวาว: คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงด้าน (dull)
• ความโปร่งใส: โปร่งแสงถึงทึบแสง
• รอยแตก: ก้นหอย (conchoidal) ถึงไม่เรียบ (irregular)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มีระนาบการแตกแบบสมบูรณ์ (poor to indistinct)
• องค์ประกอบ: ส่วนใหญ่เป็นควอตซ์ (SiO2) มากกว่า 90%

ตรวจสอบด่วน

• สี: ขาว, เทา, ชมพู, แดง, เหลือง, น้ำตาล
• ความวาว: คล้ายแก้วถึงด้าน
• สีผง: ไม่มีสี (ขาว)

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกเม็ดเล็กๆ ที่เชื่อมประสานกันเป็นเนื้อเดียวกัน (granoblastic texture)
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีระนาบการแตกแบบสมบูรณ์ (poor to indistinct)
• ชนิดรอยแตก: ก้นหอย (conchoidal) ถึงไม่เรียบ (irregular)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงด้าน (dull)

การก่อตัว

ควอร์ตไซต์เป็นหินแปรที่เกิดจากการแปรสภาพของหินทราย (sandstone) ที่มีองค์ประกอบหลักเป็นแร่ควอตซ์ (quartz) ภายใต้สภาวะอุณหภูมิและความดันสูงในระหว่างกระบวนการแปรสภาพระดับภูมิภาค (regional metamorphism) หรือการแปรสภาพสัมผัส (contact metamorphism) เม็ดทรายควอตซ์เดิมจะเกิดการตกผลึกใหม่ (recrystallization) และเชื่อมประสานกันอย่างแน่นหนา ทำให้เกิดโครงสร้างที่แข็งแกร่งและทนทาน โดยมีปริมาณควอตซ์มากกว่า 90% และอาจสูงถึง 99% ในควอร์ตไซต์บริสุทธิ์

การใช้ประโยชน์

ควอร์ตไซต์ถูกนำมาใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรมก่อสร้าง เช่น หินประดับสำหรับผนัง พื้น เคาน์เตอร์ เนื่องจากมีความแข็งแรง ทนทานต่อการสึกกร่อน และมีสีสันสวยงาม นอกจากนี้ยังใช้เป็นหินบด (crushed stone) สำหรับงานถนนและทางรถไฟ เป็นวัตถุดิบในการผลิตแก้ว เซรามิก และโลหะวิทยา เนื่องจากมีปริมาณซิลิกา (SiO2) สูง

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินแปรที่มีอายุหลากหลาย ตั้งแต่พรีแคมเบรียนจนถึงยุคซีโนโซอิก ขึ้นอยู่กับอายุของหินต้นกำเนิด (protolith) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นหินทราย

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

หินแปร (Metamorphic Rock)

กลุ่ม

หินแปรซิลิเซียส (Siliceous Metamorphic Rock)

ระบบผลึก

Trigonal (สำหรับแร่ควอตซ์)

สูตรเคมี

SiO2 (สำหรับแร่ควอตซ์ที่เป็นองค์ประกอบหลัก)

องค์ประกอบ

ประกอบด้วยแร่ควอตซ์ (SiO2) เป็นหลัก (>90%) อาจมีแร่ธาตุอื่น ๆ ปริมาณเล็กน้อย เช่น ไมกา เฟลด์สปาร์ การ์เนต ซิลิมาไนต์ รูไทล์ และออกไซด์ของเหล็ก

สำรวจ ควอร์ตไซต์