โรโดไนต์

คำอธิบาย

โรโดไนต์เป็นแร่ซิลิเกตของแมงกานีสที่มีสีชมพูถึงแดงอมม่วง มักมีเส้นใยสีดำของแมงกานีสออกไซด์ (เช่น แมงกานีสไดออกไซด์) แทรกอยู่ ทำให้เกิดลวดลายที่เป็นเอกลักษณ์ เป็นแร่ในกลุ่มไพโรซีนอยด์ (pyroxenoid) ซึ่งมีโครงสร้างผลึกที่คล้ายคลึงกับไพโรซีนแต่มีความแตกต่างกันในโครงสร้างของโซ่ซิลิเกต

วิธีการระบุ

สี

สีชมพูถึงแดงอมม่วง มักมีเส้นใยหรือจุดสีดำของแมงกานีสออกไซด์แทรกอยู่

ความวาว

ความวาวแบบแก้ว (vitreous) ถึงความวาวแบบมุก (pearly) บนระนาบการแตก

เนื้อหิน

มักพบในรูปของมวลผลึกเม็ดละเอียดถึงหยาบ หรือเป็นผลึกเดี่ยวที่มีรูปร่างคล้ายแท่งหรือแผ่น

รูปผลึก

ระบบผลึกไตรคลินิก (triclinic) มักพบในรูปของผลึกแผ่นหนาหรือแท่งสั้นๆ แต่ส่วนใหญ่พบเป็นมวลผลึกเม็ดละเอียดถึงหยาบ

แนวแตกเรียบ

มีแนวแตกเรียบที่สมบูรณ์ 2 แนว ตัดกันเกือบเป็นมุมฉาก (ประมาณ 88 และ 92 องศา)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในหินแปรที่มีแมงกานีสสูง (manganese-rich metamorphic rocks) เช่น หินเชิร์ตที่มีแมงกานีส หรือหินปูนที่มีแมงกานีสแปรสภาพ นอกจากนี้ยังพบในแหล่งแร่แมงกานีสแบบไฮโดรเทอร์มอล และในหินอัคนีบางชนิด

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 5.5-6.5 (ตามมาตราโมส)
• ความถ่วงจำเพาะ: 3.4-3.7 (เฉลี่ย 3.57)
• ระบบผลึก: ไตรคลินิก (Triclinic)
• สี: ชมพู, แดงอมม่วง, แดงอมน้ำตาล มักมีเส้นใยสีดำของแมงกานีสออกไซด์
• ความวาว: ความวาวแบบแก้วถึงมุก
• ความโปร่งใส: โปร่งใสถึงโปร่งแสง
• รอยแตก: ขรุขระ (uneven) ถึงแบบก้นหอย (conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: สมบูรณ์ 2 แนว {110} และ {1-10} ตัดกันเกือบเป็นมุมฉาก (88° และ 92°)
• องค์ประกอบ: แมงกานีสซิลิเกต (MnSiO3)

ตรวจสอบด่วน

• สี: ชมพูถึงแดงอมม่วง มีเส้นใยสีดำ
• ความวาว: ความวาวแบบแก้วถึงมุก
• สีผง: สีขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: มักพบเป็นมวลผลึกเม็ดละเอียดถึงหยาบ (massive granular), ผลึกแผ่นหนา (tabular), หรือแท่งสั้นๆ (prismatic)
• ชนิดแนวแตกเรียบ: สมบูรณ์ (perfect) ในสองทิศทาง
• ชนิดรอยแตก: ขรุขระ (uneven) ถึงแบบก้นหอย (conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: ความวาวแบบแก้ว (vitreous) ถึงความวาวแบบมุก (pearly) บนระนาบการแตก

การก่อตัว

โรโดไนต์เป็นแร่ในกลุ่มไพโรซีน (pyroxenoid) ที่มีแมงกานีสเป็นองค์ประกอบหลัก (MnSiO3) มักจะก่อตัวขึ้นในสภาพแวดล้อมที่มีการแปรสภาพ (metamorphism) ของหินตะกอนที่มีแมงกานีสสูง เช่น หินเชิร์ตที่มีแมงกานีส หรือหินปูนที่มีแมงกานีส นอกจากนี้ยังสามารถพบได้ในแหล่งแร่แมงกานีสแบบไฮโดรเทอร์มอล (hydrothermal deposits) และในหินอัคนีบางชนิดที่มีแมงกานีสสูง

การใช้ประโยชน์

โรโดไนต์ถูกนำมาใช้เป็นหินประดับและอัญมณี เนื่องจากมีสีชมพูถึงแดงที่สวยงาม มักถูกนำมาเจียระไนเป็นลูกปัด, คาโบชอง, แกะสลัก, และทำเครื่องประดับอื่นๆ นอกจากนี้ยังมีการนำไปใช้เป็นวัสดุตกแต่งภายในและของสะสม

การกระจายตามอายุ

พบในหินแปรและหินตะกอนที่มีแมงกานีสเป็นองค์ประกอบหลัก ซึ่งมีอายุหลากหลายตั้งแต่พรีแคมเบรียนจนถึงยุคซีโนโซอิก ขึ้นอยู่กับแหล่งกำเนิดทางธรณีวิทยา

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicate)

กลุ่ม

ไพโรซีนอยด์ (Pyroxenoid)

ระบบผลึก

ไตรคลินิก (Triclinic)

สูตรเคมี

MnSiO3

องค์ประกอบ

แมงกานีสซิลิเกต (Manganese Silicate)

สำรวจ โรโดไนต์