อเมทิสต์, โรสควอตซ์, และเคลียร์ควอตซ์ (ลูกปัด)

คำอธิบาย

อเมทิสต์, โรสควอตซ์, และเคลียร์ควอตซ์เป็นแร่ในกลุ่มควอตซ์ (Quartz) ซึ่งเป็นแร่ซิลิเกตที่พบมากที่สุดชนิดหนึ่งบนเปลือกโลก มีองค์ประกอบทางเคมีเป็นซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2) แร่ทั้งสามชนิดนี้มีความแข็งสูง ทนทาน และมีคุณสมบัติทางกายภาพที่คล้ายคลึงกัน แต่แตกต่างกันที่สี ซึ่งเกิดจากธาตุเจือปนหรือโครงสร้างผลึกที่แตกต่างกัน ลูกปัดที่ทำจากแร่เหล่านี้เป็นที่นิยมอย่างมากในอุตสาหกรรมเครื่องประดับ

วิธีการระบุ

สี

อเมทิสต์: ม่วงอ่อนถึงม่วงเข้ม; โรสควอตซ์: ชมพูอ่อนถึงชมพูเข้ม; เคลียร์ควอตซ์: ใสไม่มีสี

ความวาว

คล้ายแก้ว (Vitreous)

เนื้อหิน

เรียบเนียนเมื่อขัดเงา

รูปผลึก

ผลึกหกเหลี่ยมปลายแหลม (hexagonal prisms terminating in rhombohedra) แต่ในลูกปัดมักจะถูกเจียระไนเป็นรูปทรงต่างๆ

แนวแตกเรียบ

ไม่มีแนวแตกเรียบ (None)

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

พบในโพรงหิน (geodes), สายแร่ (veins) ในหินอัคนี (เช่น หินแกรนิต, หินไรโอไลต์), หินแปร (เช่น หินไนส์, หินชีสต์) และในตะกอนทุติยภูมิ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 7 (ตามมาตราโมส)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.65
• ระบบผลึก: สามเหลี่ยม (Trigonal)
• สี: ม่วง, ชมพู, ใสไม่มีสี
• ความวาว: คล้ายแก้ว (Vitreous)
• ความโปร่งใส: โปร่งใสถึงโปร่งแสง
• รอยแตก: แบบก้นหอย (Conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มีแนวแตกเรียบ (None)
• องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2)

ตรวจสอบด่วน

• สี: ม่วง (อเมทิสต์), ชมพู (โรสควอตซ์), ใสไม่มีสี (เคลียร์ควอตซ์)
• ความวาว: คล้ายแก้ว
• สีผง: ขาว

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกหกเหลี่ยมปลายแหลม, มวลรวม, ผลึกขนาดเล็ก
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มี
• ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอย (Conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (Brittle)
• ชนิดความวาว: คล้ายแก้ว (Vitreous)

การก่อตัว

ควอตซ์ก่อตัวขึ้นจากสารละลายซิลิกาที่เย็นตัวลงในโพรงหิน (geodes), รอยแตก (veins), หรือในหินอัคนีและหินแปร อเมทิสต์ได้สีม่วงจากการปนเปื้อนของธาตุเหล็กและรังสีแกมมา โรสควอตซ์ได้สีชมพูจากการปนเปื้อนของไทเทเนียม เหล็ก หรือแมงกานีส หรืออาจเกิดจากผลึกขนาดเล็กของ dumortierite ส่วนเคลียร์ควอตซ์เป็นควอตซ์บริสุทธิ์ที่ไม่มีสิ่งเจือปน

การใช้ประโยชน์

ใช้เป็นเครื่องประดับ (ลูกปัด, อัญมณี), ของตกแต่ง, อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ (piezoelectric properties), อุตสาหกรรมแก้ว, และเป็นวัตถุดิบในการผลิตซิลิคอน

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินอัคนี หินแปร และหินตะกอนที่มีอายุหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงปัจจุบัน

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicate)

กลุ่ม

ควอตซ์ (Quartz Group)

ระบบผลึก

สามเหลี่ยม (Trigonal)

สูตรเคมี

SiO2

องค์ประกอบ

ซิลิคอนไดออกไซด์

สำรวจ อเมทิสต์, โรสควอตซ์, และเคลียร์ควอตซ์ (ลูกปัด)