บลูคาลซิโดนีและโรสควอตซ์

คำอธิบาย

บลูคาลซิโดนีเป็นควอตซ์ชนิดไมโครคริสตัลไลน์ที่มีสีฟ้าอ่อนถึงฟ้าอมเทา มีลักษณะโปร่งแสงถึงทึบแสง เนื้อละเอียดเนียน ส่วนโรสควอตซ์เป็นควอตซ์ชนิดแมโครคริสตัลไลน์ที่มีสีชมพูอ่อนถึงชมพูเข้ม มักพบในรูปผลึกขนาดใหญ่หรือเป็นมวลทึบ มีลักษณะโปร่งแสงถึงโปร่งใส

วิธีการระบุ

สี

บลูคาลซิโดนี: สีฟ้าอ่อนถึงฟ้าอมเทา, บางครั้งมีสีฟ้าอมม่วงเล็กน้อย โรสควอตซ์: สีชมพูอ่อนถึงชมพูเข้ม บางครั้งมีสีชมพูอมม่วงหรืออมส้มเล็กน้อย

ความวาว

บลูคาลซิโดนี: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน โรสควอตซ์: คล้ายแก้วถึงคล้ายน้ำมัน

เนื้อหิน

บลูคาลซิโดนี: เนื้อละเอียดเนียน อาจมีลักษณะเป็นชั้นหรือเป็นพวงองุ่น โรสควอตซ์: เนื้อผลึกละเอียดถึงหยาบ อาจมีรอยแตกภายในหรือเส้นใยเล็กๆ

รูปผลึก

บลูคาลซิโดนี: มักพบในรูปของมวลรวมแบบบอทรอยดัล (botryoidal), สเฟียริติค (spherulitic), หรือเป็นชั้นๆ ไม่มีรูปผลึกที่ชัดเจน โรสควอตซ์: มักพบในรูปของมวลรวมขนาดใหญ่ หรือผลึกหกเหลี่ยมแบบปริซึม (prismatic) ที่มีปลายแหลม แต่ผลึกที่สมบูรณ์พบน้อย

แนวแตกเรียบ

ไม่มีแนวแตกเรียบ (non-cleavage) ทั้งบลูคาลซิโดนีและโรสควอตซ์

สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

บลูคาลซิโดนี: พบในช่องว่างของหินภูเขาไฟ (เช่น บะซอลต์ แอนดีไซต์) หินตะกอน (เช่น หินปูน หินทราย) และในแหล่งแร่ไฮโดรเทอร์มอล โรสควอตซ์: พบในสายแร่เพกมาไทต์ (pegmatite veins) สายแร่ไฮโดรเทอร์มอล (hydrothermal veins) และในหินแกรนิต

ข้อเท็จจริงสำคัญ

• ความแข็ง: 6.5-7 (มาตราโมห์)
• ความถ่วงจำเพาะ: 2.58-2.64
• ระบบผลึก: บลูคาลซิโดนี: ตรึงผลึก (Trigonal) ในระดับไมโครคริสตัลไลน์ โรสควอตซ์: ตรึงผลึก (Trigonal)
• สี: บลูคาลซิโดนี: ฟ้าอ่อน, ฟ้าอมเทา โรสควอตซ์: ชมพูอ่อน, ชมพูเข้ม
• ความวาว: บลูคาลซิโดนี: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน โรสควอตซ์: คล้ายแก้วถึงคล้ายน้ำมัน
• ความโปร่งใส: โปร่งแสงถึงทึบแสง (บลูคาลซิโดนี), โปร่งแสงถึงโปร่งใส (โรสควอตซ์)
• รอยแตก: แบบก้นหอย (Conchoidal)
• แนวแตกเรียบ: ไม่มี (None)
• องค์ประกอบ: ซิลิคอนไดออกไซด์ (SiO2)

ตรวจสอบด่วน

• สี: บลูคาลซิโดนี: ฟ้าอ่อนถึงฟ้าอมเทา โรสควอตซ์: ชมพูอ่อนถึงชมพูเข้ม
• ความวาว: บลูคาลซิโดนี: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน โรสควอตซ์: คล้ายแก้วถึงคล้ายน้ำมัน
• สีผง: สีขาว (ทั้งสองชนิด)

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: บลูคาลซิโดนี: มวลรวมแบบบอทรอยดัล, สเฟียริติค, เป็นชั้นๆ โรสควอตซ์: มวลรวมขนาดใหญ่, ผลึกหกเหลี่ยมแบบปริซึม (พบน้อย)
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีแนวแตกเรียบ
• ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอย (Conchoidal)
• ความเหนียว: เปราะ (Brittle)
• ชนิดความวาว: บลูคาลซิโดนี: คล้ายขี้ผึ้งถึงด้าน โรสควอตซ์: คล้ายแก้วถึงคล้ายน้ำมัน

การก่อตัว

บลูคาลซิโดนีและโรสควอตซ์เป็นแร่ในกลุ่มซิลิกา (SiO2) ที่มีโครงสร้างผลึกแบบไมโครคริสตัลไลน์ (chalcedony) และแมโครคริสตัลไลน์ (quartz) ตามลำดับ บลูคาลซิโดนีเกิดจากการตกตะกอนของสารละลายซิลิกาอุณหภูมิต่ำในช่องว่างของหินภูเขาไฟหรือหินตะกอน โดยมีธาตุเจือปนขนาดเล็กมากที่ทำให้เกิดสีฟ้า เช่น อนุภาคของไทเทเนียมหรือโครงสร้างผลึกที่ทำให้เกิดการกระเจิงแสงแบบเรย์ลี (Rayleigh scattering) ส่วนโรสควอตซ์เป็นควอตซ์ที่มีสีชมพูอ่อนถึงชมพูเข้ม เกิดจากการเจือปนของธาตุแมงกานีส ไทเทเนียม หรือเหล็กในปริมาณเล็กน้อย หรืออาจเกิดจากผลึกขนาดเล็กของแร่ดูมอร์เทียไรต์ (dumortierite) หรือฟอสเฟตอื่นๆ ที่แทรกอยู่ในเนื้อควอตซ์ การก่อตัวมักเกิดขึ้นในสายแร่เพกมาไทต์ (pegmatite) หรือสายแร่ไฮโดรเทอร์มอล (hydrothermal veins) ที่มีอุณหภูมิสูงกว่าการเกิดของคาลซิโดนี

การใช้ประโยชน์

บลูคาลซิโดนีและโรสควอตซ์นิยมนำมาใช้เป็นอัญมณี เครื่องประดับ หินแกะสลัก และหินประดับตกแต่ง เนื่องจากมีสีสันสวยงามและมีความแข็งที่เหมาะสม นอกจากนี้ยังมีการนำไปใช้ในงานศิลปะและเป็นหินสะสม

การกระจายตามอายุ

พบได้ในหินที่มีอายุทางธรณีวิทยาหลากหลาย ตั้งแต่ยุคพรีแคมเบรียนจนถึงปัจจุบัน

แหล่งที่พบ

เคล็ดลับการค้นหา

หินที่คล้ายกัน

การจำแนกทางวิทยาศาสตร์

ประเภทแร่

ซิลิเกต (Silicate)

กลุ่ม

ควอตซ์ (Quartz Group)

ระบบผลึก

ตรึงผลึก (Trigonal)

สูตรเคมี

SiO2

องค์ประกอบ

ซิลิคอนไดออกไซด์

สำรวจ บลูคาลซิโดนีและโรสควอตซ์