Argillit

Açıklama

Argillit, ince taneli, klastik bir metamorfik kayaçtır. Başlangıçta kil ve silt boyutundaki tanelerden oluşan tortul kayaçların (çamurtaşı, şeyl) düşük dereceli metamorfizma veya derin gömülme ve sıkışma ile konsolidasyonu sonucu oluşur. Genellikle koyu renkli (gri, siyah, yeşilimsi gri, kırmızımsı kahverengi) olup, arduvazdan daha az belirgin bir fissiliteye (tabakalanma) sahiptir veya hiç fissilite göstermez. Sert ve kırılgandır, kırıldığında konkoidal veya düzensiz kırılma yüzeyleri sergileyebilir. Mikroskop altında incelendiğinde, başlıca kil mineralleri (illit, kaolinit, smektit) ve kuvars, feldispat gibi detritik minerallerden oluştuğu görülür. Metamorfizma derecesi, orijinal kil minerallerinin kısmen yeniden kristalleşmesine yol açar, ancak şistozite veya yapraklanma gibi belirgin metamorfik dokular genellikle gelişmez.

Nasıl tanımlanır

Renk

Genellikle gri, siyah, yeşilimsi gri, kırmızımsı kahverengi tonlarında olabilir. Renk, içerdiği demir oksitler, organik madde ve diğer eser minerallere bağlıdır.

Parlaklık

Mat ila hafif camsı veya mumsu. Kırık yüzeylerde donuk bir parlaklık gösterebilir.

Doku

Çok ince taneli (afanitik), pürüzsüz veya hafif pürüzlü. Taneler çıplak gözle ayırt edilemez. Dokunulduğunda pürüzsüz veya hafif kumlu hissedilebilir.

Kristal biçimi

Makroskopik olarak belirgin kristal formu yoktur. Mikroskopik olarak kil mineralleri ve silt boyutundaki detritik tanelerden oluşur.

Dilinim

Belirgin bir klivaj (dilinim) göstermez. Şeyl gibi fissilite (tabakalanma) gösterebilir ancak arduvazdaki gibi mükemmel bir klivaj değildir. Kırıldığında düzensiz veya konkoidal kırılma yüzeyleri oluşturur.

Jeolojik ortam

Derin gömülmüş tortul havzalarda, orojenik kuşakların kenarlarında veya düşük dereceli metamorfizmaya uğramış bölgelerde bulunur. Genellikle eski kıtasal platformlarda ve jeosenklinallerde yaygındır.

Temel bilgiler

• Sertlik: 2.5 - 4 (Mohs sertlik ölçeği)
• Özgül ağırlık: 2.6 - 2.8 g/cm³
• Kristal sistemi: Yok (amorf veya mikrokristalin agregat)
• Renk: Gri, siyah, yeşilimsi gri, kırmızımsı kahverengi
• Parlaklık: Mat ila hafif camsı/mumsu
• Şeffaflık: Opak
• Kırılma: Konkoidal, düzensiz veya subkonkoidal
• Dilinim: Yok veya zayıf fissilite (tabakalanma)
• Bileşim: Başlıca kil mineralleri (illit, kaolinit, smektit), kuvars, feldispat, mika, klorit ve karbonat mineralleri gibi detritik taneler.

Hızlı kontrol

• Renk: Gri, siyah, yeşilimsi gri, kırmızımsı kahverengi
• Parlaklık: Mat ila hafif camsı/mumsu
• Çizgi rengi: Beyaz, gri veya kayaç rengine yakın

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Mikrokristalin agregat, masif
• Dilinim türü: Yok veya zayıf fissilite (tabakalanma), arduvazdaki gibi belirgin bir klivaj değildir.
• Kırılma türü: Konkoidal, düzensiz veya subkonkoidal
• Tenasite: Kırılgan
• Parlaklık türü: Mat, donuk, bazen hafif camsı veya mumsu

Oluşum

Argillit, kil mineralleri ve silt boyutundaki tanelerden oluşan tortul kayaçların (çamurtaşı, şeyl gibi) düşük dereceli metamorfizma veya derin gömülme ve sıkışma süreçleri sonucunda sertleşmesi ve konsolide olmasıyla oluşur. Bu süreçler, orijinal tortul kayaçtaki kil minerallerinin yeniden kristalleşmesine ve kayaç yapısının daha yoğun ve kırılgan hale gelmesine neden olur. Metamorfizma derecesi, orijinal tortul kayaçtaki tabakalanmayı (fissilite) ortadan kaldıracak kadar yüksek değildir, ancak kayaç, şeylden daha sert ve daha az gözeneklidir.

Kullanım alanları

Argillit, tarihsel olarak ve günümüzde çeşitli amaçlar için kullanılmıştır. Özellikle Kuzey Amerika'nın Pasifik Kuzeybatı bölgesindeki Haida halkı tarafından oyma sanatı için değerli bir malzeme olarak kullanılmıştır. Ayrıca, inşaat sektöründe dolgu malzemesi, yol yapımında agrega ve bazen de dekoratif taş olarak kullanılabilir. Yüksek yoğunluğu ve düşük gözenekliliği nedeniyle bazı durumlarda çatı kaplama malzemesi olarak da değerlendirilmiştir, ancak bu kullanım arduvaz kadar yaygın değildir. Kil içeriği nedeniyle seramik ve tuğla üretiminde hammadde olarak da potansiyel taşır.

Yaş dağılımı

Prekambriyen'den Tersiyer'e kadar geniş bir yaş aralığında bulunabilir, ancak genellikle daha eski, konsolide olmuş tortul havzalarda yaygındır.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Kayaç (Metamorfik)

Grup

Metamorfik Kayaçlar (düşük dereceli)

Kristal sistemi

Yok (amorf veya mikrokristalin agregat)

Kimyasal formül

Değişken (kil mineralleri, kuvars vb. karışımı)

Bileşim

Alüminosilikatlar (kil mineralleri), SiO2 (kuvars), KAlSi3O8 (feldispat) ve diğer eser mineraller.

Argillit taşını keşfedin