Bazalt

Açıklama

Bazalt, yeryüzünde en yaygın bulunan volkanik kayaçtır ve okyanus kabuğunun büyük bir kısmını oluşturur. Genellikle koyu renkli (siyah, koyu gri, kahverengimsi siyah), ince taneli veya afanitik (gözle görülemeyen kristaller) dokuya sahip, mafik (magnezyum ve demir açısından zengin) bir kayaçtır. Yoğunluğu yüksektir ve genellikle veziküler (gaz boşluklu) veya amigdaloidal (boşlukların ikincil minerallerle dolması) yapılar gösterebilir. Başlıca mineral bileşenleri plajiyoklaz feldispat (labradorit), piroksen (ojit) ve olivindir. Az miktarda manyetit, ilmenit ve diğer aksesuar mineraller de içerebilir.

Nasıl tanımlanır

Renk

Genellikle siyah, koyu gri veya kahverengimsi siyah. Nadiren yeşilimsi veya kırmızımsı tonlar içerebilir (oksidasyon nedeniyle).

Parlaklık

Mat ila camsı (özellikle camımsı dokulu bazaltlarda).

Doku

Afanitik (çok ince taneli, kristaller gözle görülemez), porfiritik (büyük kristallerin ince taneli matris içinde dağılması), veziküler (gaz boşluklu) veya amigdaloidal (boşlukların dolması).

Kristal biçimi

Kristaller genellikle mikroskobik olduğundan belirgin bir kristal formu gözlenmez. Porfiritik bazaltlarda fenokristaller (büyük kristaller) iyi gelişmiş olabilir.

Dilinim

Minerallerin mikroskobik boyutu nedeniyle kayaçta belirgin bir yarılma yüzeyi gözlenmez. Ancak, içerdiği minerallerin (piroksen, plajiyoklaz) kendi iç yarılmaları vardır.

Jeolojik ortam

Okyanus ortası sırtları, okyanus adaları (sıcak noktalar), kıtasal yarık bölgeleri, volkanik yaylar ve büyük ignimbrit platoları.

Temel bilgiler

• Sertlik: Mohs sertlik ölçeğine göre 5-6 (içerdiği minerallere bağlı olarak)
• Özgül ağırlık: 2.8 - 3.0 g/cm³
• Kristal sistemi: Monoklinik (piroksen ve plajiyoklaz için), Ortorombik (olivin için) - kayaç genelinde belirgin bir kristal sistem yoktur.
• Renk: Siyah, koyu gri, kahverengimsi siyah
• Parlaklık: Mat, camsı (camımsı dokulu bazaltlarda)
• Şeffaflık: Opak
• Kırılma: Düzensiz, konkoidal (özellikle camımsı bazaltlarda)
• Dilinim: Yok (kayaç genelinde), ancak içerdiği minerallerde mevcuttur.
• Bileşim: Plajiyoklaz feldispat (labradorit), piroksen (ojit), olivin, manyetit, ilmenit.

Hızlı kontrol

• Renk: Siyah, koyu gri
• Parlaklık: Mat ila camsı
• Çizgi rengi: Beyazımsı gri (genellikle toz halinde çizgi bırakmaz, ancak çok ince taneli örneklerde bu renk görülebilir)

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Mikrokristalin veya afanitik (gözle görülemeyen kristaller), porfiritik (büyük kristallerin ince taneli matris içinde dağılması).
• Dilinim türü: Kayaç genelinde belirgin bir yarılma yoktur. İçerdiği minerallerde (piroksen: iki yönlü, yaklaşık 90 derece; plajiyoklaz: iki yönlü, yaklaşık 90 derece) mevcuttur.
• Kırılma türü: Düzensiz, konkoidal (özellikle camımsı bazaltlarda).
• Tenasite: Kırılgan.
• Parlaklık türü: Mat ila camsı.

Oluşum

Bazalt, magmanın yeryüzüne çıkarak hızla soğumasıyla oluşan, ince taneli, mafik bir volkanik kayaçtır. Genellikle okyanus ortası sırtlarında, sıcak noktalarda ve kıtasal yarık bölgelerinde lav akıntıları, lav platoları ve volkanik koniler şeklinde oluşur. Hızlı soğuma nedeniyle kristaller genellikle mikroskobiktir veya hiç oluşmaz (camımsı doku).

Kullanım alanları

İnşaat sektöründe agrega (beton ve asfalt yapımında), yol yapımında, demiryolu balastı olarak, kaldırım taşı ve kaplama malzemesi olarak kullanılır. Ayrıca, bazalt lifleri yalıtım malzemesi ve kompozit malzeme üretiminde de değerlendirilir. Bazı bazalt türleri, heykeltıraşlık ve dekoratif amaçlar için de kullanılabilir.

Yaş dağılımı

Prekambriyen'den günümüze kadar tüm jeolojik zaman dilimlerinde bulunur, ancak özellikle Mezozoik ve Senozoik dönemlerde yaygındır.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Püskürük Kayaç (Volkanik)

Grup

Mafik Volkanik Kayaçlar

Kristal sistemi

Kayaç genelinde belirgin bir kristal sistem yoktur; içerdiği minerallerin (plajiyoklaz, piroksen, olivin) kendi kristal sistemleri vardır.

Kimyasal formül

Belirli bir kimyasal formülü yoktur, silikat minerallerinin bir karışımıdır.

Bileşim

Yaklaşık %45-52 SiO2, %5-12 FeO, %5-12 MgO, %10-18 Al2O3, %8-12 CaO, %2-5 Na2O, %0.5-2 K2O. Genellikle düşük silika, yüksek demir ve magnezyum içeriğine sahiptir.

Bazalt taşını keşfedin