Jips (Selenit)

Açıklama

Jips (CaSO4·2H2O), kalsiyum sülfatın hidratlı bir mineralidir. Mohs sertlik ölçeğinde 2 değeriyle oldukça yumuşak bir mineraldir. Selenit, jipsin şeffaf, iyi gelişmiş kristal formudur ve genellikle uzun, prizmatik veya levhamsı kristaller halinde bulunur. Alabaster, ince taneli, masif bir jips çeşididir ve genellikle heykelcilikte kullanılır. Saten spar ise lifli, ipeksi parlaklığa sahip bir jips çeşididir. Jips, genellikle renksiz veya beyazdır, ancak safsızlıklara bağlı olarak gri, kahverengi, pembe veya sarımsı renkler de alabilir. Mükemmel bir dilinime sahiptir ve ince, esnek levhalara ayrılabilir.

Nasıl tanımlanır

Renk

Genellikle renksiz veya beyazdır. Safsızlıklara bağlı olarak gri, kahverengi, pembe veya sarımsı olabilir. Selenit formu şeffaf veya yarı şeffaftır.

Parlaklık

Selenit formu camsı (vitreous) ila ipeksi (saten spar) parlaklığa sahiptir. Masif jips genellikle donuk veya inci parlaklığındadır.

Doku

Selenit kristalleri pürüzsüz ve soğuk bir dokuya sahiptir. Masif jips ince taneli veya lifli olabilir.

Kristal biçimi

Selenit, iyi gelişmiş, genellikle uzun, prizmatik, levhamsı veya merceksi kristaller halinde bulunur. 'Çöl Gülü' adı verilen rozet benzeri agregatlar da oluşturabilir. İkizlenme yaygındır.

Dilinim

Mükemmel tek yönlü dilinim (010) ve iki iyi yönlü dilinim (100 ve 111) gösterir. Bu, jipsin ince, esnek levhalara ayrılmasını sağlar.

Jeolojik ortam

Evaporitik ortamlarda, denizel veya karasal göl havzalarında, kapalı havzalarda, sıcak su kaynaklarının çevresinde ve hidrotermal damarlarda bulunur. Volkanik bölgelerde fumarollerde de oluşabilir.

Temel bilgiler

• Sertlik: 2 (Mohs)
• Özgül ağırlık: 2.31 - 2.32 g/cm³
• Kristal sistemi: Monoklinik
• Renk: Renksiz, beyaz, gri, kahverengi, pembe, sarımsı
• Parlaklık: Camsı, ipeksi, inci, donuk
• Şeffaflık: Şeffaf ila opak (selenit şeffaf veya yarı şeffaf)
• Kırılma: Düzensiz, konkoidal
• Dilinim: Mükemmel (010), iyi (100), iyi (111)
• Bileşim: Kalsiyum Sülfat Dihidrat (CaSO4·2H2O)

Hızlı kontrol

• Renk: Renksiz, beyaz, gri, kahverengi, pembe, sarımsı
• Parlaklık: Camsı, ipeksi, inci, donuk
• Çizgi rengi: Beyaz

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Prizmatik, levhamsı, merceksi, lifli (saten spar), masif (alabaster), rozet (çöl gülü)
• Dilinim türü: Mükemmel tek yönlü, iki iyi yönlü
• Kırılma türü: Düzensiz, konkoidal
• Tenasite: Sünek (ince levhalar esnektir)
• Parlaklık türü: Camsı, ipeksi, inci, donuk

Oluşum

Jips, sülfatça zengin suların buharlaşmasıyla oluşan bir evaporit mineralidir. Deniz suyu, göl suyu veya yeraltı sularının buharlaşması sonucu çökelir. Selenit formu, genellikle durgun ve sakin su ortamlarında büyük, iyi gelişmiş kristaller halinde oluşur.

Kullanım alanları

Jips, inşaat sektöründe alçı, alçıpan, sıva ve çimento üretiminde yaygın olarak kullanılır. Tarımda toprak düzenleyici olarak, sanatta heykel ve süs eşyası yapımında (alabaster formu), tıpta alçı sargı olarak ve bazı kimyasal proseslerde kullanılır. Selenit, estetik değeri nedeniyle koleksiyoncular ve dekorasyon amaçlı tercih edilir.

Yaş dağılımı

Tüm jeolojik zaman dilimlerinde oluşabilir, ancak özellikle evaporitik ortamlarda yaygındır.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Sülfatlar

Grup

Jips Grubu

Kristal sistemi

Monoklinik

Kimyasal formül

CaSO4·2H2O

Bileşim

Kalsiyum (%23.28), Kükürt (%18.62), Oksijen (%46.50), Hidrojen (%1.17), Su (%20.93)

Jips (Selenit) taşını keşfedin