Çört

Açıklama

Çört, mikrokristalin veya kriptokristalin kuvarsdan (SiO2) oluşan, çok sert ve yoğun bir sedimanter kayaçtır. Genellikle opak veya yarı saydamdır ve konkoidal kırılma gösterir. Renkleri beyazdan siyaha kadar değişebilir, ancak gri, kahverengi, yeşil ve kırmızı tonları da yaygındır. Kimyasal olarak inerttir ve hava koşullarına karşı oldukça dayanıklıdır.

Nasıl tanımlanır

Renk

Beyaz, gri, kahverengi, siyah, kırmızı, yeşil. Genellikle tek renkli veya bantlı olabilir.

Parlaklık

Donuk ila camsı (vitreous) veya mumsu (waxy).

Doku

Çok ince taneli (afanitik), pürüzsüz veya hafif pürüzlü. Kırıldığında keskin kenarlar oluşturur.

Kristal biçimi

Mikrokristalin veya kriptokristalin kuvars agregatları halinde bulunur, belirgin kristal formu yoktur. Genellikle nodül, konkresyon veya tabaka şeklinde oluşur.

Dilinim

Belirgin bir dilinimi yoktur. Konkoidal (midye kabuğu şeklinde) kırılma gösterir.

Jeolojik ortam

Genellikle kireçtaşı, dolomit ve şeyl gibi karbonatlı veya kırıntılı sedimanter kayaçlar içinde nodül, konkresyon veya tabaka şeklinde bulunur. Derin deniz ortamlarında silisli organizmaların birikimiyle oluşan radyolarit ve diyatomit gibi kayaçların diyajenetik dönüşümüyle de oluşabilir.

Temel bilgiler

• Sertlik: Mohs sertlik ölçeğinde 6.5 - 7.
• Özgül ağırlık: 2.58 - 2.64 g/cm³.
• Kristal sistemi: Trigonal (kuvarsın kristal sistemi, ancak çört mikrokristalin olduğu için belirgin kristaller göstermez).
• Renk: Beyaz, gri, kahverengi, siyah, kırmızı, yeşil.
• Parlaklık: Donuk, mumsu veya camsı.
• Şeffaflık: Opak ila yarı saydam.
• Kırılma: Konkoidal (midye kabuğu şeklinde).
• Dilinim: Yok.
• Bileşim: Silikon dioksit (SiO2), genellikle eser miktarda demir oksitler, karbonat ve organik madde içerir.

Hızlı kontrol

• Renk: Çok çeşitli renklerde olabilir (beyaz, gri, kahverengi, siyah, kırmızı, yeşil).
• Parlaklık: Donuk, mumsu veya camsı.
• Çizgi rengi: Beyaz.

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Mikrokristalin veya kriptokristalin agregatlar halinde, nodüler, konkresyonel veya tabakalı.
• Dilinim türü: Belirgin bir dilinimi yoktur.
• Kırılma türü: Konkoidal (midye kabuğu şeklinde), çok keskin kenarlar oluşturur.
• Tenasite: Kırılgan.
• Parlaklık türü: Donuk, mumsu veya camsı.

Oluşum

Çört, genellikle silisli organizmaların (radyolaryalar, diyatomlar, sünger spikülleri) iskeletlerinin deniz tabanında birikmesi ve diyajenez süreçleriyle silisin yeniden kristalleşmesi sonucu oluşur. Ayrıca, volkanik küllerin veya hidrotermal çözeltilerin silis içeriğinin çökelmesiyle de oluşabilir. Genellikle kireçtaşı veya dolomit tabakaları içinde nodül veya tabaka şeklinde bulunur.

Kullanım alanları

Tarih öncesi çağlardan beri keskin kenarları nedeniyle alet yapımında (ok uçları, bıçaklar, kazıyıcılar) kullanılmıştır. Günümüzde yol yapımında agrega olarak, çimento üretiminde silis kaynağı olarak ve bazen dekoratif taş olarak kullanılır. Çakmaktaşı formu, ateş yakmak için kıvılcım çıkarmada kullanılmıştır.

Yaş dağılımı

Prekambriyen'den günümüze kadar tüm jeolojik zaman dilimlerinde bulunur, ancak özellikle Kretase ve Paleojen dönemlerinde yaygındır.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Oksitler (silisli kayaç)

Grup

Kuvars grubu (mikrokristalin kuvars)

Kristal sistemi

Trigonal (kuvarsın kristal sistemi)

Kimyasal formül

SiO2

Bileşim

Esas olarak silikon dioksit (SiO2), genellikle eser miktarda demir oksitler, karbonat ve organik madde içerir.

Çört taşını keşfedin