Kömür

Açıklama

Kömür, bitki kalıntılarının milyonlarca yıl süren jeolojik süreçler sonucunda sıkışması ve kömürleşmesiyle oluşan, karbonca zengin, yanıcı bir tortul kayaçtır. Rengi genellikle siyah veya koyu kahverengidir. Kömürleşme derecesine göre farklı türleri bulunur: turba (en düşük kömürleşme), linyit, alt bitümlü kömür, bitümlü kömür (taşkömürü) ve antrasit (en yüksek kömürleşme). Her türün karbon içeriği, nem oranı, uçucu madde miktarı ve ısı değeri farklıdır. Antrasit, en yüksek karbon içeriğine ve en yüksek ısı değerine sahipken, turba en düşük karbon içeriğine ve en yüksek nem oranına sahiptir.

Nasıl tanımlanır

Renk

Genellikle siyah veya koyu kahverengi. Kömürleşme derecesine göre parlaklık ve renk tonu değişebilir.

Parlaklık

Mat, camsı (vitröz) veya yarı metalik. Antrasit genellikle camsı veya yarı metalik parlaklığa sahipken, linyit daha mattır.

Doku

Genellikle ince taneli, bazen bitki kalıntıları görülebilir. Kırılgan ve kolayca ufalanabilir.

Kristal biçimi

Amorf (kristal yapısı yoktur), ancak bazen bitki dokularının kalıntıları görülebilir.

Dilinim

Belirgin bir dilinim göstermez. Kırılgan ve düzensiz kırılır.

Jeolojik ortam

Bataklıklar, turbalıklar, göl ve denizel ortamlarda, genellikle delta ve kıyı ovalarında, bitki materyalinin biriktiği ve oksijensiz koşulların hüküm sürdüğü alanlarda oluşur. Genellikle kumtaşı, şeyl ve kireçtaşı gibi diğer tortul kayaçlarla birlikte bulunur.

Temel bilgiler

• Sertlik: 1-2.5 (Mohs ölçeği) - Kömürleşme derecesine göre değişir. Antrasit daha serttir.
• Özgül ağırlık: 1.1-1.8 (Kömürleşme derecesine göre değişir. Antrasit daha yoğundur.)
• Kristal sistemi: Amorf (kristal yapısı yoktur)
• Renk: Siyah, koyu kahverengi
• Parlaklık: Mat, camsı (vitröz), yarı metalik
• Şeffaflık: Opak
• Kırılma: Düzensiz, konkoidal veya subkonkoidal
• Dilinim: Yok
• Bileşim: Başlıca karbon (C), ayrıca hidrojen (H), oksijen (O), azot (N) ve kükürt (S) gibi elementler ile inorganik kül (mineraller) içerir.

Hızlı kontrol

• Renk: Siyahdan koyu kahverengiye
• Parlaklık: Mat, camsı veya yarı metalik
• Çizgi rengi: Siyah veya kahverengi

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Masif, tabakalı veya bantlı
• Dilinim türü: Yok
• Kırılma türü: Düzensiz, konkoidal veya subkonkoidal
• Tenasite: Kırılgan
• Parlaklık türü: Mat, camsı, yarı metalik

Oluşum

Kömür, bitki materyalinin (ağaçlar, eğrelti otları, yosunlar vb.) bataklık veya turbalık ortamlarda oksijensiz koşullar altında birikmesi ve zamanla yüksek basınç ve sıcaklığa maruz kalması sonucu oluşan organik bir tortul kayaçtır. Bu süreç, bitki materyalinin sırasıyla turba, linyit, taşkömürü (bitümlü kömür) ve antrasit gibi farklı kömür türlerine dönüşmesini sağlar. Metamorfizma derecesi arttıkça karbon içeriği artar ve uçucu madde ile nem içeriği azalır.

Kullanım alanları

Kömür, başlıca elektrik üretimi için termik santrallerde yakıt olarak kullanılır. Ayrıca çelik üretimi (kok kömürü olarak), çimento üretimi, kimya endüstrisinde (kömür gazı, kömür katranı, amonyak vb. üretimi için) ve bazı endüstriyel proseslerde ısıtma amaçlı kullanılır. Aktif karbon üretimi ve sentetik yakıt üretimi gibi niş uygulamaları da mevcuttur.

Yaş dağılımı

Kömür yatakları genellikle Karbonifer (359-299 milyon yıl önce), Permiyen (299-252 milyon yıl önce), Kretase (145-66 milyon yıl önce) ve Tersiyer (66-2.6 milyon yıl önce) dönemlerine aittir. En büyük kömür yatakları Karbonifer döneminde oluşmuştur.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Organik Madde (Mineral değil, kayaç olarak sınıflandırılır)

Grup

Organik Tortul Kayaç

Kristal sistemi

Amorf

Kimyasal formül

Belirli bir kimyasal formülü yoktur, karmaşık bir organik bileşikler karışımıdır. Yaklaşık olarak C135H96O9NS (bitümlü kömür için ortalama bir formül)

Bileşim

Karbon (%50-98), hidrojen (%3-13), oksijen (%3-20), azot (%0.5-2), kükürt (%0.5-10) ve inorganik kül (%2-30) içerir. Kömürleşme derecesi arttıkça karbon oranı artar, diğer elementler ve nem azalır.

Kömür taşını keşfedin