Diyabaz

Açıklama

Diyabaz, orta taneli, koyu renkli, mafik bir intrüzif magmatik kayaçtır. Mineralojik olarak bazalt ve gabro arasında bir geçiş formu olarak kabul edilir. Temel mineralleri plajiyoklaz (labradorit veya andezin) ve piroksen (çoğunlukla ojit) olup, olivin, hornblend, biyotit, manyetit ve ilmenit gibi aksesuar mineraller de içerebilir. Ofitik veya subofitik dokusu tipiktir; bu dokuda, uzun, iğne benzeri plajiyoklaz kristalleri, daha iri piroksen kristalleri tarafından kısmen veya tamamen çevrelenir.

Nasıl tanımlanır

Renk

Koyu gri, siyahımsı gri veya yeşilimsi siyah.

Parlaklık

Minerallerin kristal yüzeylerinde camsı ila donuk arası bir parlaklık görülebilir.

Doku

Ofitik veya subofitik doku tipiktir. Orta taneli (0.5 mm - 5 mm arası) olup, mineraller çıplak gözle görülebilir ancak gabro kadar iri değildir. Plajiyoklaz mineralleri genellikle iğne şeklinde, piroksenler ise daha köşeli ve plajiyoklazları saran bir yapıdadır.

Kristal biçimi

Plajiyoklazlar genellikle uzun, iğne benzeri veya levhamsı, piroksenler ise daha kısa, prizmatik veya anhedral (şekilsiz) kristaller halinde bulunur.

Dilinim

Ana mineraller olan plajiyoklaz ve piroksenin belirgin dilinimleri vardır. Plajiyoklazda iki yönde iyi dilinim, piroksende ise iki yönde yaklaşık 90 derecelik açıyla kesişen dilinimler gözlenir.

Jeolojik ortam

Genellikle dayk (dike), sill (eşik) ve küçük intrüzyonlar şeklinde, volkanik bölgelerde veya kıtasal riftleşme alanlarında bulunur. Yüzeye yakın, sığ intrüzif ortamlarda oluşur.

Temel bilgiler

• Sertlik: 6-7 (Mohs ölçeği, ana minerallerin sertliğine bağlı olarak)
• Özgül ağırlık: 2.8-3.1 g/cm³
• Kristal sistemi: Monoklinik (piroksenler için), Triklinik (plajiyoklazlar için) - kayaç bir mineral değil, mineral topluluğudur.
• Renk: Koyu gri, siyahımsı gri, yeşilimsi siyah
• Parlaklık: Camsıdan donuğa
• Şeffaflık: Opak
• Kırılma: Düzensiz, konkoidal veya pürüzlü
• Dilinim: İyi (plajiyoklaz ve piroksen minerallerinde)
• Bileşim: Plajiyoklaz (labradorit/andezin), Piroksen (ojit), Olivin (bazen), Manyetit, İlmenit

Hızlı kontrol

• Renk: Koyu gri, siyahımsı gri, yeşilimsi siyah
• Parlaklık: Camsıdan donuğa
• Çizgi rengi: Beyaz veya çok açık gri (genellikle test edilmez, kayaç olduğu için)

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Minerallerin kristal alışkanlıkları kayaç içinde gözlenir; plajiyoklazlar iğnemsi/levhamsı, piroksenler prizmatik/anhedral.
• Dilinim türü: Minerallerde belirgin dilinimler (plajiyoklazda iki yönde iyi, piroksende iki yönde yaklaşık 90 derece).
• Kırılma türü: Düzensiz, konkoidal veya pürüzlü kırılma.
• Tenasite: Sert ve kırılgandır.
• Parlaklık türü: Minerallerin yüzeylerinde camsıdan donuğa değişen parlaklık.

Oluşum

Diyabaz, bazaltik bileşimli magmanın yer kabuğunun çatlakları veya fayları boyunca yükselerek yüzeye yakın derinliklerde soğuması ve kristalleşmesiyle oluşan bir intrüzif kayaçtır. Genellikle dayk (dike) veya sill (eşik) şeklinde bulunur. Soğuma hızı, bazalt ve gabro arasında bir yerde olduğu için, mineral taneleri bazalttan daha iri, gabrodan ise daha küçüktür.

Kullanım alanları

Yol yapımında agrega olarak, demiryolu balastı olarak, inşaat malzemesi olarak (özellikle dayanıklılığı nedeniyle), dekoratif taş olarak ve bazen de öğütme taşları yapımında kullanılır. Yüksek aşınma direnci ve mukavemeti nedeniyle tercih edilir.

Yaş dağılımı

Prekambriyen'den Tersiyer'e kadar geniş bir yaş aralığında bulunur, ancak özellikle Mezozoik ve Senozoik dönemlerde yaygındır.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Kayaç (mineral değil)

Grup

Magmatik Kayaçlar, İntrüzif Kayaçlar, Mafik Kayaçlar

Kristal sistemi

Kayaç bir mineral olmadığı için belirli bir kristal sistemi yoktur; içerdiği minerallerin (plajiyoklaz, piroksen) kendi kristal sistemleri vardır.

Kimyasal formül

Kayaç bir mineral olmadığı için belirli bir kimyasal formülü yoktur; silikat minerallerinden oluşur.

Bileşim

Temel olarak kalsik plajiyoklaz (Ca-zengin feldispat) ve piroksen minerallerinden oluşur. SiO2 içeriği %45-52 civarındadır.

Diyabaz taşını keşfedin