Porfiritik Bazalt

Açıklama

Porfiritik bazalt, koyu renkli, ince taneli veya camsı bir matris içinde daha büyük, iyi gelişmiş kristaller (fenokristaller) içeren bir volkanik kayaçtır. Fenokristaller genellikle plajiyoklaz feldispat, olivin veya piroksen minerallerinden oluşur. Matris, mikroskobik kristallerden veya volkanik camdan meydana gelir. Bu kayaç, magmanın iki farklı hızda soğuması sonucu oluşan karakteristik porfiritik dokuya sahiptir.

Nasıl tanımlanır

Renk

Genellikle koyu gri, siyah veya koyu yeşilimsi-siyah renktedir.

Parlaklık

Matris genellikle donuktur, ancak fenokristaller camsı veya sedefli bir parlaklığa sahip olabilir.

Doku

Porfiritik doku; ince taneli veya afanitik (gözle görülemeyen kristaller) bir matris içinde, gözle görülebilir büyüklükte (genellikle 1 mm'den büyük) fenokristallerin bulunmasıyla karakterizedir.

Kristal biçimi

Fenokristaller genellikle iyi gelişmiş, idiomorfik (kendi kristal formunu gösteren) veya subidiomorfik (kısmen kendi kristal formunu gösteren) kristallerdir. Matrisdeki kristaller anhedral (belirgin kristal formu olmayan) ve mikroskobiktir.

Dilinim

Kayaç genelinde belirgin bir yarılma düzlemi yoktur. Ancak, fenokristaller oluşturan mineraller (örneğin plajiyoklaz) kendi mineralojik yarılma özelliklerini gösterebilir.

Jeolojik ortam

Okyanus ortası sırtları, okyanus adaları, kıtasal rift bölgeleri ve volkanik yaylar gibi volkanik aktivitenin yoğun olduğu bölgelerde bulunur. Lav akıntıları, volkanik koniler ve dayklar (damarlar) içinde oluşur.

Temel bilgiler

• Sertlik: Mohs sertliği 5-6 (mineral bileşenlerine bağlı olarak değişir)
• Özgül ağırlık: 2.8 - 3.0 g/cm³
• Kristal sistemi: Monoklinik (piroksen, plajiyoklaz) veya Ortorombik (olivin) gibi mineral bileşenlerinin kristal sistemleri
• Renk: Koyu gri, siyah, koyu yeşilimsi-siyah
• Parlaklık: Donuk (matris), camsı veya sedefli (fenokristaller)
• Şeffaflık: Opak
• Kırılma: Düzensiz, konkoidal veya subkonkoidal
• Dilinim: Yok (kayaç genelinde), ancak mineral bileşenleri (örn. plajiyoklaz) iyi yarılma gösterebilir.
• Bileşim: Temel olarak plajiyoklaz feldispat (labradorit veya anortit), piroksen (ojit) ve olivin minerallerinden oluşur. Az miktarda manyetit, ilmenit ve apatit içerebilir. Silika içeriği %45-52 arasındadır.

Hızlı kontrol

• Renk: Koyu gri, siyah
• Parlaklık: Donuk (matris), camsı/sedefli (fenokristaller)
• Çizgi rengi: Beyaz veya çok açık gri (genellikle kayaç için uygulanmaz, mineral bileşenleri için geçerlidir)

Fiziksel özellikler

• Kristal habiti: Fenokristaller genellikle prizmatik veya tabular, matris mikrokristalin veya camsı.
• Dilinim türü: Kayaç genelinde belirgin bir yarılma yoktur. Mineral bileşenleri (örn. plajiyoklaz) iki yönde iyi yarılma gösterir.
• Kırılma türü: Düzensiz, konkoidal veya subkonkoidal kırılma.
• Tenasite: Gevrek
• Parlaklık türü: Donuk (matris), camsı veya sedefli (fenokristaller)

Oluşum

Porfiritik bazalt, magmanın yeryüzüne yakın veya yüzeyde soğumasıyla oluşur. Magma, iki aşamalı bir soğuma süreci geçirir. İlk aşamada, magma yer altında yavaşça soğurken büyük, gözle görülebilir kristaller (fenokristaller) oluşur. İkinci aşamada, magma hızla yüzeye çıkar ve kalan eriyik çok ince taneli bir matris (yer kütlesi) veya camsı bir yapı oluşturacak şekilde hızla katılaşır. Bu iki farklı kristal boyutu, porfiritik dokuyu tanımlar.

Kullanım alanları

Porfiritik bazalt, yol yapımında agrega olarak, demiryolu balastı olarak, inşaat malzemesi olarak ve bazen dekoratif taş olarak kullanılır. Yüksek aşınma direnci ve dayanıklılığı nedeniyle tercih edilir.

Yaş dağılımı

Jeolojik zamanın her döneminde oluşabilir, ancak genellikle Kretase'den günümüze kadar olan volkanik aktivite ile ilişkilidir.

Nerede bulunur

Bulma ipuçları

Benzer taşlar

Bilimsel sınıflandırma

Mineral sınıfı

Magmatik Kayaç

Grup

Volkanik Kayaçlar

Kristal sistemi

Mineral bileşenlerine göre değişir (örn. monoklinik, ortorombik)

Kimyasal formül

Belirli bir kimyasal formülü yoktur, mineral karışımıdır.

Bileşim

Plajiyoklaz feldispat, piroksen, olivin, manyetit, ilmenit, apatit.

Porfiritik Bazalt taşını keşfedin