วิธีระบุ พลอยตาแมว, จตุรพิธ

เพื่อระบุ พลอยตาแมว, จตุรพิธ (Chrysoberyl (variety cymophane)) อย่างถูกต้อง ให้ตรวจสอบลักษณะแต่ละข้อตามลำดับ หินและแร่หลายชนิดมีลักษณะคล้ายกัน ดังนั้นให้ตรวจสอบคุณสมบัติหลายข้อประกอบกันก่อนตัดสินใจ

การระบุทีละขั้น

1. 1

   สี

   สีโดยรวมและการแบ่งโซนหรือแถบสีถ้ามี

   สีเหลืองทอง, เหลืองอมเขียว, น้ำตาลอมเหลือง, เขียวอมเทา

2. 2

   ความวาว

   ลักษณะที่ผิวสะท้อนแสง: วาวโลหะ วาวแก้ว หรือด้าน

   คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงคล้ายไขมัน (greasy)

3. 3

   เนื้อหิน

   ขนาดเม็ดแร่และสัมผัสของผิว: หยาบ ละเอียด หรือเนื้อแก้ว

   เรียบเมื่อเจียระไนแบบหลังเบี้ย

4. 4

   รูปผลึก

   รูปร่างของผลึกหรือหน้าผลึกที่มองเห็นได้

   ผลึกมักเป็นรูปปริซึมสั้นถึงยาว มีหน้าตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือหกเหลี่ยม มักพบเป็นผลึกแฝดแบบรูปหัวใจ (heart-shaped twins) หรือรูปดาวหกแฉก (pseudohexagonal twins) แต่ในพลอยตาแมวส่วนใหญ่มักพบในรูปของก้อนกรวดหรือเศษผลึกในแหล่งสะสมทุติยภูมิ

5. 5

   แนวแตกเรียบ

   ลักษณะการแตก: ระนาบแนวแตกเรียบหรือรอยแตกไม่สม่ำเสมอ

   มีแนวแตกเรียบไม่ชัดเจนถึงปานกลางในแนว {110}

6. 6

   สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

   ชั้นหินและสภาพแวดล้อมที่พบ

   พบในเพกมาไทต์, หินแกรนิต, หินไนส์, หินชีสต์ และแหล่งสะสมตะกอนกรวดทราย (alluvial deposits)

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ความแข็ง

8.5 (ตามมาตราโมห์)

ความถ่วงจำเพาะ

3.71-3.75

ระบบผลึก

ระบบออร์โธรอมบิก (Orthorhombic)

สี

เหลืองทอง, เหลืองอมเขียว, น้ำตาลอมเหลือง, เขียวอมเทา

ความวาว

คล้ายแก้ว (vitreous) ถึงคล้ายไขมัน (greasy)

ความโปร่งใส

โปร่งใสถึงโปร่งแสง

รอยแตก

แบบก้นหอย (conchoidal) ถึงไม่สม่ำเสมอ (uneven)

แนวแตกเรียบ

มีแนวแตกเรียบไม่ชัดเจนถึงปานกลางในแนว {110}

องค์ประกอบ

เบริลเลียมอะลูมิเนต (Beryllium Aluminum Oxide)

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: ผลึกปริซึมสั้นถึงยาว, ผลึกแฝดรูปหัวใจหรือรูปดาวหกแฉก, มักพบเป็นก้อนกรวดหรือเศษผลึก
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่ชัดเจนถึงปานกลางในแนว {110}
• ชนิดรอยแตก: แบบก้นหอยถึงไม่สม่ำเสมอ
• ความเหนียว: เปราะ (brittle)
• ชนิดความวาว: คล้ายแก้วถึงคล้ายไขมัน

สำรวจ พลอยตาแมว, จตุรพิธ