วิธีระบุ หยก

เพื่อระบุ หยก (Jade (Nephrite or Jadeite)) อย่างถูกต้อง ให้ตรวจสอบลักษณะแต่ละข้อตามลำดับ หินและแร่หลายชนิดมีลักษณะคล้ายกัน ดังนั้นให้ตรวจสอบคุณสมบัติหลายข้อประกอบกันก่อนตัดสินใจ

การระบุทีละขั้น

1. 1

   สี

   สีโดยรวมและการแบ่งโซนหรือแถบสีถ้ามี

   หยกมีสีหลากหลาย เช่น เขียว (พบมากที่สุด), ขาว, ดำ, เหลือง, ส้ม, น้ำตาล, ม่วง สีเขียวในหยกเนไฟรต์มักเกิดจากธาตุเหล็ก ส่วนในหยกเจไดต์มักเกิดจากโครเมียม

2. 2

   ความวาว

   ลักษณะที่ผิวสะท้อนแสง: วาวโลหะ วาวแก้ว หรือด้าน

   ผิวมันเงาแบบขี้ผึ้ง (waxy) ถึงมันวาวแบบแก้ว (vitreous)

3. 3

   เนื้อหิน

   ขนาดเม็ดแร่และสัมผัสของผิว: หยาบ ละเอียด หรือเนื้อแก้ว

   เนื้อละเอียดถึงเนื้อหยาบเล็กน้อย มีลักษณะเป็นเส้นใยประสานกัน (interlocking fibrous) ในเนไฟรต์ และเป็นเม็ดละเอียด (granular) ในเจไดต์

4. 4

   รูปผลึก

   รูปร่างของผลึกหรือหน้าผลึกที่มองเห็นได้

   มักพบในรูปของมวลรวมแบบเม็ดละเอียดหรือแบบเส้นใยประสานกัน ไม่ค่อยพบในรูปผลึกเดี่ยวที่สมบูรณ์

5. 5

   แนวแตกเรียบ

   ลักษณะการแตก: ระนาบแนวแตกเรียบหรือรอยแตกไม่สม่ำเสมอ

   ไม่มีระนาบการแตกที่ชัดเจน (no distinct cleavage) แต่มีแนวแตกแบบไม่สม่ำเสมอ (uneven fracture) หรือแบบเสี้ยน (splintery fracture) เนื่องจากโครงสร้างผลึกที่เป็นเส้นใยประสานกัน

6. 6

   สภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยา

   ชั้นหินและสภาพแวดล้อมที่พบ

   หยกเนไฟรต์พบในหินแปรที่เกิดจากการแปรสภาพของหินอุลตราเมฟิกหรือหินโดโลไมต์ ส่วนหยกเจไดต์พบในหินแปรความดันสูง-อุณหภูมิต่ำ เช่น หินบลูชีสต์ (blueschist) และหินเซอร์เพนทิไนต์ที่เกี่ยวข้องกับเขตมุดตัวของเปลือกโลก

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ความแข็ง

หยกเนไฟรต์: 6-6.5 (โมห์), หยกเจไดต์: 6.5-7 (โมห์)

ความถ่วงจำเพาะ

หยกเนไฟรต์: 2.9-3.1, หยกเจไดต์: 3.3-3.5

ระบบผลึก

หยกเนไฟรต์: โมโนคลินิก (Monoclinic), หยกเจไดต์: โมโนคลินิก (Monoclinic)

สี

เขียว, ขาว, ดำ, เหลือง, ส้ม, น้ำตาล, ม่วง

ความวาว

มันเงาแบบขี้ผึ้ง (waxy) ถึงมันวาวแบบแก้ว (vitreous)

ความโปร่งใส

โปร่งแสง (translucent) ถึงทึบแสง (opaque)

รอยแตก

แบบไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงแบบเสี้ยน (splintery)

แนวแตกเรียบ

ไม่มีระนาบการแตกที่ชัดเจน (no distinct cleavage) แต่มีแนวแตกแบบไม่สม่ำเสมอ

องค์ประกอบ

หยกเนไฟรต์: แคลเซียม-แมกนีเซียม-เหล็ก ซิลิเกต (Calcium-Magnesium-Iron Silicate), หยกเจไดต์: โซเดียม-อะลูมิเนียม ซิลิเกต (Sodium-Aluminum Silicate)

ลักษณะทางกายภาพ

• ลักษณะผลึก: มวลรวมแบบเส้นใยประสานกัน (interlocking fibrous aggregates) สำหรับเนไฟรต์, มวลรวมแบบเม็ดละเอียด (granular aggregates) สำหรับเจไดต์
• ชนิดแนวแตกเรียบ: ไม่มีระนาบการแตกที่ชัดเจน (no distinct cleavage)
• ชนิดรอยแตก: แบบไม่สม่ำเสมอ (uneven) ถึงแบบเสี้ยน (splintery)
• ความเหนียว: เหนียวมาก (extremely tough)
• ชนิดความวาว: มันเงาแบบขี้ผึ้ง (waxy) ถึงมันวาวแบบแก้ว (vitreous)

สำรวจ หยก